[amdavadis4ever] આતંક, ભ્રમ, હકીકત, ઉકેલ

 

Please use http://translate.google.com/ to translate this article to Language of your choice. આતંક, ભ્રમ, હકીકત, ઉકેલ કવર સ્ટોરી : દીપક સોલિયા મુઠ્ઠીભર આતંકીઓ સમગ્ર વિશ્વને પોતાના ઇશારે નચાવે એ કઈ રીતે શક્ય બને છે? આ સમસ્યાના મૂળ ફંફોસવાનો અને ઇલાજ વિચારવાનો એક પ્રયાસ. એક સહેલો સવાલ. ૨૦૧૪માં વિશ્વમાં સૌથી વધુ હત્યા કયા આતંકી જૂથે કરી?આ સવાલનો 'દેખીતો' જવાબ છેઃ આઈએસ (પેરિસને ધમરોળનાર ઇસ્લામિક સ્ટેટ)વાળું આતંકી જૂથ, પણ આ સાચો જવાબ નથી. ગયા જ અઠવાડિયે જાહેર થયેલો એક અહેવાલ જણાવે છે કે ૨૦૧૪માં આઈએસ દ્વારા કુલ ૬૦૭૩ હત્યાઓ થઈ, જ્યારે બોકો હરામ જૂથે ૨૦૧૪માં ૬૬૬૪ લોકોની હત્યા કરીને જગતના સૌથી ખૂની આતંકી જૂથનો દરજ્જો ભોગવ્યો. આશા છે કે તમે બોકો હરામનું નામ સાંભળ્યું હશે. બોકો હરામ મતલબ, પશ્ચિમ હરામ છે (પાશ્ચાત્ય સભ્યતા ન જોઈએ, ખતમ કરો એને). આ આતંકી જૂથ નાઈજીરિયામાં પોતાનું વડું મથક ધરાવે છે. બોકો હરામ ૨૦૧૪નું નં. ૧ કિલર જૂથ હોવા છતાં આઈએસ જેટલું એનું વજન નથી પડતું, કારણ કે બોકો હરામ આફ્રિકામાં લોહીની નદીઓ વહાવે છે, જ્યારે આઈએસ પેરિસ પર હુમલો કરે છે, આઈએસ રશિયાનું વિમાન તોડે છે. આતંકી જૂથોમાં (ખાસ તો આતંકપીડિતોમાં) ઊંચ-નીચની આવી વર્ણવ્યવસ્થા ઠીક નથી. આતંકી એટલે આતંકી અને પીડિત એટલે પીડિત.  અફસોસ, આતંકની સમસ્યાને આ રીતે નથી જોવામાં આવી રહી. આતંકી હત્યાઓ કેટલી થાય છે તેના કરતાં કોની થાય છે એને વધુ મહત્ત્વ અપાઈ રહ્યું છે. એ વાત સાચી છે કે પોતાની પીડા સૌને સૌથી મોટી લાગે, પોતાનું સૌને વધુ દાઝે. પશ્ચિમને પશ્ચિમનું દાઝે. આપણને આપણું દાઝે. આવામાં સવાલ એ છે કે શું આતંક એ વ્યક્તિગત, રાષ્ટ્રગત, સભ્યતાગત સમસ્યા છે? ના, એ સમગ્ર માનવજાતની સમસ્યા છે. તમે કે મેં આતંકી હુમલામાં કોઈ સ્વજન કે પરિચિતને ન ગુમાવ્યા હોય તો પણ, આતંક આપણા જીવનને અનેક રીતે સ્પર્શે છે. આતંકવિરોધી લડતના ભારતના ટોચના નિષ્ણાત, ઇન્ડિયન નેશનલ ઇન્ટેલિજન્સ ગ્રિડના ભૂતપૂર્વ સીઈઓ રઘુ રમને 'ટેડ ટોક' શ્રેણીના એક પ્રવચનમાં આતંક વિશેના ત્રણ પ્રચલિત ભ્રમ વિશે કહેલી વાતો જાણવા જેવી છે. એ પ્રવચનનો સાર, મહદંશે એમના જ શબ્દોમાં, આ પ્રમાણે છે. પહેલો ભ્રમઃ આતંક મને ક્યાં સ્પર્શે છે? આંતક બેઝિકલી યુદ્ધની એક એવી રીત છે, જેની મદદથી એક નબળું અને નાનું જૂથ મોટા અને શક્તિશાળી જૂથને પોતાના ઇશારે ચલાવી શકે છે. જેમ કે અલ-કાયદા અમેરિકાને અફઘાનિસ્તાન કે ઇરાકમાંથી નીકળી જવા મજબૂર કરી શકે છે કે પછી લશ્કર-એ-તૈયબા ભારત સરકારને કાશ્મીર ખીણમાં અતિ સખ્તાઈથી પેશ આવવા મજબૂર કરી શકે કે પછી મુઠ્ઠીભર ગુંડાઓ મળીને કોઈ ફિલ્મનું પ્રદર્શન અટકાવી શકે છે. આમ તો ટચુકડું જૂથ તેનાં કદ અને ઔકાત જોતાં મોટા જૂથને નચાવી શકે નહીં, પરંતુ આતંક દ્વારા આ શક્ય બની શકે છે.  હવે આખી વાતને યોગ્ય પરિપ્રેક્ષ્યમાં જોવા માટે થોડી જુદી વાત કરીએ. ૨૦૧૧માં ૧.૮૬ લાખ લોકો માર્ગ અકસ્માતમાં માર્યાં ગયાં. મતલબ કે કલાકે ૨૦ લોકો. હવે તમે જુઓ કે ૨૦૦૮ની સાલમાં ૧૦ લોકો મુંબઈમાં આવ્યા, એમણે ત્રણ દિવસમાં ૧૬૩ જણને મારી નાખ્યા, અને એક આડવાત કહું તો એ ત્રણ દિવસોમાં ભારતમાં માર્ગ અકસ્માતમાં ૧૫૦૦ લોકો માર્યાં ગયાં. પણ તમે જુઓ કે ૨૬ નવેમ્બર, ૨૦૦૮ બાદ ભારતસહિત વિશ્વના અનેક દેશોમાં અબજો ડોલર ખર્ચાયા, સુરક્ષા માટે. એ ખર્ચ છેવટે આપણા ખિસ્સામાંથી વસૂલવામાં આવે છે. અને સૌથી મોટી વાત છે આતંકી ઘટનાનો માનસિક પ્રભાવ. આપણાં સંતાનો મોલમાં જાય છે ત્યારે જે સુરક્ષા વ્યવસ્થા જુએ છે એની એના મન પર અસર થાય છે. ટૂંકમાં, આતંકી ઘટનાની કિંમત આપણે સૌ રોજેરોજ ચૂકવીએ છીએ... અને વક્રતા જુઓ કે સુરક્ષા માટેની ગોઠવણો એવી હોય છે જે એક વાર ગોઠવાઈ ગયા પછી હટતી નથી. એવી કોઈ કમિટી બેસતી નથી જે એમ કહે કે અચ્છા, હવે તો આતંકી હુમલાને ઘણાં વર્ષ થઈ ગયા તો આમાંના અમુક પગલાં જવા દઈએ. ના, એવું ક્યારેય નથી થતું... એટલે હવે પછી તમને કોઈ પૂછે કે તમે પોતે આતંકથી પ્રભાવિત છો? તો જવાબ બહુ સમજીવિચારીને આપજો. બજેટમાં જે અબજો ડોલર-રૂપિયા વિકાસ માટે ફાળવી શકાય એ બિનઉત્પાદક એવી સુરક્ષા વ્યવસ્થા માટે ફાળવવા પડે છે. જે પૈસા શિક્ષણ પાછળ તથા હોસ્પિટલો પાછળ ખર્ચવાના હોય તે સુરક્ષા પાછળ વાપરવા પડે છે. અસલમાં આ એક વેસ્ટફુલ એક્સપેન્ડીચર (પરાણે માથે પડેલો ખર્ચ) છે. બીજો ભ્રમઃ ઝીરો ટોલરન્સ ટુ ટેરરિઝમ ઝીરો ટોલરન્સ ટુ ટેરરિઝમ એ એક મર્દાગનીભર્યું વિધાન છે. નેતાઓએ આવું બોલવું પડે, પણ અસલમાં આ બોદું વિધાન છે. કઈ રીતે? આપણે ડ્રગ્ઝ, લૂઈ વિટોં બેગ્ઝ, નકલી ઘડિયાળો, પાયરેટેડ ડીવીડી ખરીદીએ છીએ... આમાંનું ઘણું બહારથી આવે છે. એ કન્ટેનર્સ આપણે ત્યાં ફાર ઇસ્ટમાંથી આવે છે અને ત્યાંથી ભારતભરમાં માલ મોકલવામાં આવે છે. આ બધું કામ અંધારીઆલમ દ્વારા થાય છે. આ આખી ચેનલમાં જે બધા છે એ બધા જ સજાને લાયક છે. આ ચેનલને અટકાવી શકાતી નથી. બોલો, શું કામ? કારણ કે લોકો, આપણે બધા, આ બધો માલ ખરીદીએ છીએ. હવે આ જે લોકો છે જે દાણચોરી કરે છે, હવાલા દ્વારા પૈસા મોકલે છે, અધિકારીઓને લાંચ આપે છે એ જ લોકોની ચેનલ દ્વારા આરડીએક્સ, વિસ્ફોટકો, શસ્ત્રો પણ ભારતમાં પહોંચે છે. આવામાં, જે સમાજમાં આ બધું, દાણચોરી-હવાલા વગેરે ચાલતું હોય, જે સમાજ અન્ય ક્રાઈમ પ્રત્યે ટોલરન્ટ હોય એ સમાજમાં આતંક પ્રત્યે ઝીરો ટોલરન્સ કોઈ રીતે શક્ય નથી. જેમ પ્રદુષિત નદીની વચ્ચે શુદ્ધ જળને અલગ રાખવાનું કોઈ રીતે શક્ય નથી, એવું આ છે. સુરક્ષા દળ એવું કોઈ રીતે નકકી ન કરી શકે કે આ કેન્ટેનરમાં તો લૂઇ વિટોં બેગ્ઝ છે અને આરડીએક્સ નથી એટલે આ કન્ટેનર જવા દો. આવો કોઈ રસ્તો શક્ય નથી. ત્રીજો ભ્રમઃ આ રોગ 'ઓપરેશન'થી મટાડી શકાય સામાન્ય રીતે કોઈ મોટો રોગચાળો ફાટી નીકળે તો નિષ્ણાતો સલાહ આપે અને પ્રજા મોટે ભાગે તેમને સાંભળીને આ સલાહોને અનુસરે, પણ જો બોમ્બ ધડાકો થાય તો ઇવન પેજ થ્રી સેલિબ્રિટી પણ આંતકનો મુકાબલો કઈ રીતે કરવો એના એક્સપર્ટ બની જાય, કારણ કે આતંક એક એવો શેતાન છે, જે મૂળ તો લોકોના મન સાથે ખેેલે છે, લોકોને ડરાવે છે. અને લોકો ડરીને તરત કૂદી પડે છે ઉકેલો સૂચવવા. લોકો જોરશોરથી માગણી કરશે કે આપણે સુરક્ષા ચુસ્ત બનાવવી જોઈએ, વધુ સુરક્ષા કર્મચારીઓ નીમવા જોઈએ, સીસીટીવી લગાડવા જોઈએ, વાહનો બુલેટપ્રૂફ કરવા જોઈએ વગેરે વગેરે. આજે દેશમાં ઉત્પાદન ક્ષેત્ર પછી સૌથી વધુ લોકોને રોજી આપતું બીજા નંબરનું ક્ષેત્ર છે સુરક્ષા ઉદ્યોગ (સિક્યુરિટી ઇન્ડસ્ટ્રી). તો, વધુ સુરક્ષા દળ, સીસીટીવી, બુલેટ પ્રૂફ વાહનો વગેરેથી આતંકને રોકી શકાય છે એ અસલમાં એક ભ્રમ છે. વાતને સમજવા ખાતર આતંકને એક એવા રોગની ઉપમા આપી શકાય જેમાં સીધુંસાદું ઓપરેશન શક્ય નથી. પેશન્ટને ટેબલ પર સુવાડયો, પેટમાંથી ગાંઠ કાઢી લીધી અને પછી પેશન્ટને કહેવાનું કે ઓકે, હવે તું સાજો, હવે તું છુટ્ટો. ના, આ એક એવો રોગ છે જેમાં વર્ષોથી મૂળભૂત મુદ્દાઓને, રોગનાં કારણોને અવગણવામાં આવ્યા હોય. જે ઉકેલ અગાઉ જ કરી લેવા જેવો હતો એ ન કરવામાં આવે ત્યારે આતંકનો રોગ વકરે છે. આ એવો રોગ છે જેમાં સમજો કે ફિઝિયોથેરપી કામ કરે છે. ફિઝિયોથેરેપી એવી ચીજ છે જેમાં નિષ્ણાત, સારો થેરપિસ્ટ તમારી પાછળ પડે, તમને વહેલા ઉઠાડવા પણ આવે અને કેવા શૂઝ ને કેવા શોર્ટ્સ પહેરવાં અને કઈ રીતે દોડવું એની સલાહ પણ આપે, પણ છેવટે દોડવાનું દરદીએ છે, ફિઝિયોથેરપિસ્ટે નહીં. તો, ભલે ગમે તેટલી સુરક્ષા બટાલિયનો તમારા વતી દોડતી થાય, પણ તેનાથી માંદગી મટવાની નથી, કારણ કે આ ફિઝિયોથેરપી છે, સર્જરી નથી. આ થયો રઘુ રમનના પ્રવચનનો સાર, જેની સાથે સહમત થઈએ કે ન થઈએ, પણ એમાં જે ભ્રમ વિશે વાત કરી છે એ બાબતે વિચારવા જેવું તો ખરું. સૌ ફરિયાદી છે, સૌ આરોપી છે જગતમાં સૌથી વધુ આતંકીઓ મુસ્લિમ છે અને સૌથી વધુ આતંકપીડિત લોકો પણ મુસ્લિમો છે, કારણ કે મોટા ભાગના આતંકી યુદ્ધો મુસ્લિમોના ઘરઆંગણે ખેલાઈ રહ્યા છે. આ બેય વાત સાચી હોવા છતાં આતંક એ ફક્ત મુસ્લિમોનો મામલો નથી. આખું જગત આ યુદ્ધમાં ગૂંથાયેલું છે, ગુંચવાયેલું છે. પોપ ફ્રાન્સિસની વાત સાચી છેઃ 'આતંક એ ટુકડેટુકડે લડાઈ રહેલું ત્રીજું વિશ્વયુદ્ધ છે.' એમાં તમામ ધર્મના લોકો મરી રહ્યા છે. મામલો એટલી હદે પેચીદો છે કે કોણ ગુનેગાર છે અને કોણ પીડિત છે એ નક્કી કરવું પણ કપરું છે. અમેરિકાનો દાખલો લઈએ. લાદેનને અમેરિકાએ ઊભો કરેલો. અફઘાનિસ્તાનમાં અમેરિકી સૈન્ય સામે ઉપયોગમાં લેવાતા ઘણાં શસ્ત્રો ખુદ અમેરિકાના જ પૈસાથી ખરીદાયેલા હોય છે. ઇરાક-સિરિયાને અમેરિકાએ નબળાં ન પાડયાં હોત તો ત્યાં કદાચ આઈએસ પોતાના અડ્ડા જમાવી ન શક્યું હોત. અમેરિકાનું મિત્રરાષ્ટ્ર સાઉદી અરેબિયા આઈએસને મદદ કરતું હોય તો પણ એ મુદ્દે અમેરિકા આંખ આડા કાન કરે છે. આ વિસંગતી કમાલની છે. અમેરિકા આતંક સામે લડતો સૌથી મોટો દેશ છે અને આ જ અમેરિકા આતંકના પાયાનો મોટો પથ્થર પણ છે. અમેરિકા મોટો અને અતિ વગદાર દેશ છે એટલે ઝટ નજરે ચઢે છે. બાકી, હકીકત એ છે કે આતંકના મામલે જગતના અનેક દેશો, અનેક રાજકીય પક્ષો, અનેક નેતાઓ સમસ્યા તેમ જ ઉકેલની બેવડી ભૂમિકા ભજવી રહ્યા છે. આઈએસ સામે લડી રહેલા કેટલાક દેશો પોતે આઈએસ દ્વારા ઉત્પાદિત ઓઇલ છૂપી રીતે ખરીદીને આઈએસને આર્થિક શક્તિ પૂરી પાડે છે. રશિયા યુક્રેન પર ચઢી બેસવા માગે છે. પાકિસ્તાન આતંકપીડિત હોવાનો પણ દાવો કરે છે અને મહત્ત્વના આતંકઉછેર કેન્દ્રનો દરજ્જો પણ ભોગવે છે. આ કેવું?   બીજી નવાઈઃ જે વધુ પીડિત છે એ 'વેઇટિંગ લિસ્ટ'માં છે. અમેરિકાને આઈએસનો અબુ-બકર આંખના કણાની જેમ ખૂંચે, પણ પાકિસ્તાનમાં હાફીઝ સઈદ ખુલ્લેઆમ ફરે એની સામે અમેરિકા આંખ આડા કાન કરે છે કારણ કે હાફીઝ ભારતીયોને વધુ સતાવે છે, અમેરિકીઓને નહીં. ભારત દુઃખી થાય ત્યારે એટલો હાહાકાર નથી થતો જેટલો પેરિસ હુમલા નિમિત્તે થાય છે. ભારત છોડો, પેરિસ-હુમલાના આગલા જ દિવસે લેબેનોન પર થયેલા આતંકી હુમલામાં ૪૪ મરાયા એની ભાગ્યે જ ચર્ચા થાય છે. છેલ્લા ત્રણ અઠવાડિયામાં નાઇજીરિયા તથા માલીમાં થયેલા આતંકી હુમલામાં સોથી વધુ લોકો મૃત્યુ પામ્યા, પણ આ બધું પેરિસ-હુમલા જેટલું મહત્ત્વનું નથી ગણાતું. આતંક સામે અસરકારક લડત ચલાવવી હોય તો ફક્ત પેરિસને લીધે ખળભળવાથી નહીં ચાલે, એકલા આઈએસ પર બોમ્બ વરસાવવાથી સમસ્યા નહીં ઉકલે, અને માત્ર આઈએસ જ નહીં, તમામ આતંકી જૂથો પર ફક્ત બોમ્બ ફેંકવાથી પણ સમસ્યા નહીં ઉકલે. હા, ઉગ્રવાદીઓનાં થાણાં પર ફેંકાયેલા બોમ્બ પેઈન કિલર તરીકે ચોક્કસ ઉપયોગી છે, એનાથી થોડી રાહતની લાગણી અવશ્ય અનુભવી શકાય, પેઈન કિલર્સની પોતાની એક ભૂમિકા છે, પરંતુ તેનાથી રોગનો ઇલાજ નથી થતો. ઇલાજ માટે બે ચીજ જોઈએઃ સાચું નિદાન અને સાચી દવા. આતંકની બીમારીનું સાચું નિદાન એ છે કે આતંક ફક્ત ધરમનો મામલો નથી. આતંક એ ઓઇલનો, વગનો, પૈસાનો, શસ્ત્રસોદાનો, સામાજિક અન્યાયનો, આર્થિક વિષમતાનો, ર્ધાિમક કટ્ટરતાનો, ઝડપી શહેરીકરણનો, કરન્સી વોરનો, અતિ ઉપભોગની સંસ્કૃતિનો, યુદ્ધ કે પર્યાવરણને લીધે વિસ્થાપિત થઈ રહેલી પ્રજાઓનો પણ મામલો છે.  આટલી પેચીદી સમસ્યા વિશે કોઈ એક જ ઉકેલ સૂચવવો હોય તો તે આ હોઈ શકેઃ ગાંધીમાર્ગ. ગાંધીમાર્ગમાં બધું આવી જાય. અહિંસા, સંયમ, સાદગી, સહિષ્ણુતા, સંપ, કરુણા, સહકાર, તપ વગેરે બધું જ. ત્રાજવામાં એક તરફ આ બધી ગાંધીસામગ્રી છે. ત્રાજવામાં બીજી તરફ બોમ્બ, આતંક, ઉકળાટ, તંગદિલી, ઉપભોગ, વેડફાટ, ઊંચ-નીચ, છળકપટ, ક્રોધ, જડતા, કટ્ટરતા વગેરે છે. જગત જન્મ્યું ત્યારથી ત્રાજવાનાં આ બે પલડાં ઊંચાં-નીચાં થતાં રહ્યાં છે અને ઊંચા-નીચાં થતા રહેશે.

__._,_.___

---

Posted by: Bhupendra Jesrani <jesranibd@yahoo.co.in>

---

Reply via web post

•

Reply to sender

•

Reply to group

•

Start a New Topic

•

Messages in this topic (1)

World's Best forwarded emails...

Spread a word to join amdavadis4ever-subscribe@yahoogroups.com

To translate the posted material into your native/regional language,
please visit http://translate.google.com/

Visit Your Group

• New Members 74

• Privacy • Unsubscribe • Terms of Use

.

__,_._,___