[amdavadis4ever] કેલિડોસ્કોપ - Gujarati (Posted by B D Jesrani)

 

Please use http://translate.google.com/ to translate this article to Language of your choice. હવે માણસોની વસતિ વધશે અને વ્યક્તિઓની વસતિ ઘટશે કેલિડોસ્કોપ: મોહમ્મદ માંકડ A people, it appears, may be progressive for a certain length of time, and then stop. When does it stop? When it ceases to possess individuality. - John Stuart Mill ઘણાં લોકો વાળ વધારે છે, આપણે પણ વધારીએ છીએ. બધા સાંકડાં પેન્ટ પહેરે છે,આપણે પણ પહેરીએ છીએ. સાંકડાં પેન્ટ અદૃશ્ય થઈ જાય છે અને આપણે પણ પહોળાં પેન્ટ પહેરવાનું શરૂ કરીએ છીએ. બધા જેવા આપણે છીએ. બધા જેવા બનવા અને દેખાવા આપણે પ્રયત્ન કરીએ છીએ. પણ કેટલાંક લોકો એ રીતે વર્તતા નથી. કેટલાક લોકો બધા જેવા હોતા નથી. એક માણસ છે. દિવસો સુધી વાળ કપાવવાનું એ ભૂલી જાય છે. વાળ વધ્યા જ કરે છે. દુનિયાની બજારમાં ટૂંકા વાળ રાખવાની ફેશન છે, પણ આ માણસ તો પોતાની જાતમાં એટલો મગ્ન છે કે એને વાળ કપાવવાનું કે કદાચ વાળ હોવાનું પણ સાંભરતું નથી. એ માણસ આલ્બર્ટ આઇન્સ્ટાઇન છે. કોઈ પણ ગાંડો માણસ એમ જ વર્ત્યો હોત. આઇન્સ્ટાઇનને પણ આપણે એ રીતે ગાંડાઓની જમાતમાં મૂકી શકીએ. પણ બર્નાર્ડ શોએ ક્યાંક કહ્યું છે એ યાદ રાખવા જેવું છે. ડાહ્યા માણસો સમયની સાથે જ ચાલે છે, માત્ર ગાંડાઓ જ વિરુદ્ધ ચાલે છે અને નવાઈની વાત એ છે કે જગતની પ્રગતિનો આધાર એવા ગાંડા માણસો ઉપર જ છે. દુનિયા સાથે ચાલવું હોય તો સમતુલા જાળવવી પડે. સમતુલા જાળવવી હોય તો ગુરુત્વમધ્યબિંદુ વચ્ચે હોવું જોઈએ. ગાંડા માણસોમાં એ બિંદુ ખસી ગયેલું હોય છે. આઇન્સ્ટાઇન કે ન્યૂટન જેવામાં પણ એ ખસી ગયેલું જ હોય છે, પણ બહુ જ થોડા પ્રમાણમાં. નહીં તો જગતનો મહાન ગણિતશાસ્ત્રી ન્યૂટન મોટી બિલાડીને દાખલ થવા માટે મોટું અને નાનીને દાખલ થવા માટે એની બાજુમાં જ નાનું કાણું પાડે ખરો? ચોક્કસ એમનું થોડુંક ખસી ગયું છે, પણ માત્ર થોડું જ અને એટલે આપણે એમને ચસકેલ નહીં પણ ધૂની કહીએ છીએ. કોઈ માણસને પ્રવચન દરમિયાન શ્રોતાઓનાં બગાસાં ગણવાની ટેવ હોય તો તમે એને કેવો ગણો? વિખ્યાત આંકડાવિજ્ઞાાની ફ્રાન્સિસ ગીલ્ટનને એવી જ ટેવ હતી અને એમાંથી તો એને પોતાના કેટલાંક સિદ્ધાંતો ઘડવા હતા. આ ગાંડાઓ, જેમને આપણે ધૂની ગણીએ છીએ, (કારણ કે, આપણે ડાહ્યા હોવાનું માનતા હોવાથી એવો આકરો શબ્દ વાપરતાં સંકોચ પામીએ છીએ) એ લોકો ખરા અર્થમાં એક 'વ્યક્તિ' હોય છે. આપણે ડાહ્યા માણસો માત્ર 'સમુદાયક'નો એક ભાગ હોઈએ છીએ અથવા તો સમુદાયનો એક ભાગ બનીને જીવવા પ્રયત્ન કરીએ છીએ, પણ આ ધૂનીઓને એમની પોતાની જ નિરાળી દૃષ્ટિ અને રીતભાત હોય છે. મહાન કવિ, ચિત્રકાર વિલિયમ બ્લેક જ્યારે નાનો હતો ત્યારે એક વાર એના પિતાને એણે એક ઝાડ બતાવીને કહ્યું કે, એ આખુંયે વૃક્ષ એણે તેજના પુંજ જેવા ફરિસ્તાઓથી છવાયેલું જોયું હતું. પિતાએ કહ્યું કે, એ તારો ભ્રમ હશે, પણ વિલિયમ એ વાત સ્વીકારવા તૈયાર નહોતો. બાપને થયું કે, છોકરાના મગજમાં ચોક્કસ કાંઈક ખામી છે. એટલે ગાંડાઓ માટેની કાયમી દવા, થોડો માર એને મારી દીધો. પણ બ્લેકનું મગજ ક્યારેય સારું થયું નહીં. જિંદગીભર એને એવાં દૃશ્યો દેખાતાં જ રહ્યાં અને એનાં ચિત્રો પણ એણે બનાવ્યાં, કાવ્યો પણ લખ્યાં, જે આજે અમર છે. એના કાવ્યસંગ્રહ માટે એણે દોરેલું '્રી છહષ્ઠૈીહં ર્ક ડ્ઢટ્વઅજ' નામનું એનું વિખ્યાત ચિત્ર આપણે જોઈએ તો એ વિચિત્ર માણસને આ સૃષ્ટિ કેવી દેખાતી હશે એનો ખ્યાલ આવે. ખલીલ જિબ્રાનનાં ચિત્રો, સાલ્વાડોર દલીનાં ચિત્રો, અરે રવીન્દ્રનાથ ઠાકુરનાં ચિત્રો એમની વિચિત્ર દૃષ્ટિનો અને એક રીતે સંપૂર્ણપણે પોતાની હોય એવી દૃષ્ટિનો આપણને ખ્યાલ આપે છે. અમેરિકાનો પ્રમુખ એના બેડરૂમમાં છે. એકાએક એક માણસ બાથટબમાંથી સીધો શરીરે માત્ર ટુવાલ વીંટીને અગત્યની વાતચીત કરવા માટે એ બેડરૂમમાં ઘસી જાય છે. એક નંબરનો મૂર્ખ અથવા તો ગાંડિયો જ હશે. ના, એ વિન્સ્ટલ ર્ચિચલ હતો. રૂઝવેલ્ટ સાથે વાતચીત કરવા માટે સીધો ચાલ્યો આવ્યો હતો અને ર્ચિચલ તો ડાહ્યો માણસ, હોશિયાર માણસ, ચાલાક માણસ હતો, પણ ક્યારેક ડાહ્યા માણસોને પણ ગાંડપણ સૂઝી જતું હોય છે. ઇચ્છાઓ તો ઘણાંને એવી થાય, પણ બીજાઓ શું કહેશે અથવા તો શું ધારશે એ ડરે જ ખચકાઈને એ રહી જાય છે. દુનિયા ડહાપણથી જીવે છે, પણ દુનિયા જેને મહાન ગણે છે એવી કોઈ વ્યક્તિ, ભાગ્યે જ એ અર્થમાં ડાહી તમને મળી આવશે. પણ હવે દુનિયા એવી બનતી જાય છે કે, ડાહ્યાઓની સંખ્યા વધતી જાય છે. અમુક પ્રકારની ફેશન, અમુક પ્રકારની રહેણીકરણી, અમુક પ્રકારની બોલચાલ અને અમુક પ્રકારના જ વિચારો. એનાથી ઊલટું જાણે કોઈ માટે શક્ય જ નથી. સમુદાયનું સ્ટીમ રોલર વ્યક્તિ ઉપર ફરી રહ્યું છે. વ્યક્તિ સમુદાયનો એક ભાગ બનતી જાય છે. કોઈ અલગ વિશિષ્ટ જીવન એના માટે શક્ય રહ્યું નથી. જે લોકો એ ચોકઠામાં સમાઈ નહીં શકે એ ફેંકાઈ જશે. એ લોકો પૂરેપૂરા ચસકેલ થઈ જશે. અને એટલે હવેની દુનિયામાં ઘણાં બધા ડાહ્યા અને બીજી તરફ વધુ સંખ્યામાં ચસકેલ માણસો જોવા મળશે. ધૂની વ્યક્તિઓની સંખ્યા ઘટતી જ જશે. હવે થોરો, નિરાલા કે રામકૃષ્ણ પરમહંસ જેવા ગાંડાઓ ઓછા થશે, કારણ કે આપણો પ્રયત્ન એવો છે.   જોકે, લગભગ દરેક કુટુંબમાં એકાદ બાળક એવું ધૂની હોય છે જ અને એને ડહાપણની થાપી મારીને ઘડવામાં ન આવે તો એ પોતાના રસ્તે જ ચાલવાનું પસંદ કરે છે. સારામાં સારા રમકડાને તોડીને એમાંથી પોતાને મનગમતું કશુંક બનાવવા એ પ્રયત્ન કરે છે. ટૂથપેસ્ટ ગાલે ચોપડવાનો અને દાઢી કરવાની ક્રીમ દાંતે ઘસવાનો પ્રયત્ન કરે છે. નળમાં પાણી આવતું બંધ થઈ જાય ત્યારે પાછી ફૂંક લઈને જાદુગર જેમ તમને પાણી કાઢી દેખાડે છે. પુસ્તકો ગોઠવીને ઘર બનાવે છે અને પાંદડાંઓ સીવીને પુસ્તક બનાવે છે. એનાથી તમે ચોંકી ન જશો. કદાચ આ પૃથ્વી ઉપર બાકી રહેવા મથતા વ્યક્તિત્વનો એ અવશેષ હોઈ શકે છે. ચિત્તા નાશ પામતા જાય છે. સિંહની વસતિ એશિયાભરમાં માત્ર ગીરમાં જ બાકી રહી છે. મનુષ્યજાતિમાં પણ આવી વ્યક્તિઓ ક્યાંક કોઈક ખૂણે સચવાઈ રહે એ જરૂરી છે. ભવિષ્યની ડાહી દુનિયાને કદાચ એની જરૂર પડે.

__._,_.___

---

Posted by: imamdavadi@ymail.com

---

Reply via web post

•

Reply to sender

•

Reply to group

•

Start a New Topic

•

Messages in this topic (5)

World's Best forwarded emails...

Spread a word to join amdavadis4ever-subscribe@yahoogroups.com

To translate the posted material into your native/regional language,
please visit http://translate.google.com/

Visit Your Group

• New Members 92

• Privacy • Unsubscribe • Terms of Use

.

__,_._,___