to translate this article to Language of your choice.

જિંદગીના છલકતા જામને તમારા હાથે ઢોળી ન નાખશો
કેલિડોસ્કોપ

આજનો યુવાનવર્ગ પોતાના જીવનઘડતર માટે કદાચ આગળની પેઢી કરતાં પણ વધારે પ્રયત્નશીલ છે, પરંતુ એક એવી છાપ પણ ઊઠે છે કે આજની યુવાનપેઢીમાં હતાશા અને ઉગ્રતા વધારે છે. આનાં કારણોમાં, જીવવા માટેની તીવ્ર હરીફાઈ, સામાજિક અને રાજકીય પરિસ્થિતિ, આદર્શોનો સદંતર અભાવ, જીવન વિશે વધારે વ્યાપક છતાં છીછરી સમજણ વગેરે હોઈ શકે છે. કોઈ શિક્ષિત યુવાનનો, યુવાનીમાં ડગ માંડતાં જ આપઘાતનાં વિચારો આવે એ માનસિક અનારોગ્યની નિશાની છે.

પરીક્ષામાં નાપાસ-આપઘાત; પ્રેમમાં નિષ્ફળતા- આપઘાત, ધંધામાં ખોટ- આપઘાત; ભરપાઈ થઈ ન શકે એવું (માની લીધેલું) દેણું- આપઘાત; પતિ-પત્ની વચ્ચે ઝઘડો-આપઘાત. ઘણા માણસો તો પોતાનાં સંતાનોને મારીને પછી આપઘાત કરે છે. આ માનસિક રોગની નિશાની છે.

એક સત્યઘટના મેં વર્ષો પહેલાં વાંચી હતી તે અહીં લખવાનું યોગ્ય લાગે છે. એ ઘટનામાંથી કદાચ કોઈ મિત્રોને પોતાની મૂંઝવણનો ઉકેલ મળી આવે.

ગયા વિશ્વયુદ્ધમાં એક જાપાની વૃદ્ધ સ્ત્રી ઉપર અચાનક ભારે આપત્તિ આવી પડી. એનું આખું કુટુંબ લડાઈમાં માર્યું ગયું. નિરાધાર થઈ ગયેલી એ સ્ત્રીએ જીવનવિર્વાહ માટે પોતાનું મોટું મકાન અને મિલકત વેચી નાખ્યાં અને એ જ કમ્પાઉન્ડમાં એક લાકડાની ઝૂંપડીમાં રહેવાનું શરૂ કર્યું.

હોન્શુ ટાપુ ઉપર રહેતી એક વખતના ધનવાન કુટુંબની એ સ્ત્રી, પોતાના એક જૂના વફાદાર નોકર સાથે એકવાર ઈઝૂસાન ગઈ. ઈઝૂસાન પાસે ગરમ પાણીના ઝરા છે જ્યાં સ્નાન કરવા માટે ઘણા માણસો જાય છે. એ સ્ત્રી ત્યાં હતી એ દરમિયાન એણે સાંભળ્યું કે સત્તર વર્ષના એક નવયુવાન છોકરાએ દરિયામાં પડીને આપઘાત કરવાની કોશિશ કરી હતી પણ પોલીસે એને બચાવી લીધો હતો અને જાપાની માતા-પિતાને એ સંતાનનું મન દુનિયા પરથી ઊઠી ગયું હતું. પોતાને બચાવી લેનારી પોલીસ ઉપર એ નારાજ હતો અને બહુ અકડાઈથી વર્તતો હતો.

વૃદ્ધ સ્ત્રીને એની ખબર પડતાં જ એ પોલીસસ્ટેશને પહોંચી અને પેલા છોકરાને મળવા માટે મંજૂરી માગી. પોલીસે એને મળવાની મંજૂરી આપી.
"દીકરા!" વૃદ્ધાએ કહ્યું.
છોકરાએ ગુસ્સાથી પોતાનો ચહેરો ફેરવી લીધો.
"તારે તો જીવનમાં ઘણું કરવાનું છે. આ ઉંમરે તને આપઘાતના વિચારો આવે તે સારું નહીં."
છોકરાએ ચહેરો વધારે ફેરવી લીધો.
"તને ખબર છે, ઈશ્વરે દરેક વ્યક્તિ માટે કોઈક વિશિષ્ટ અને અદ્ભુત કામગીરીનું નિર્માણ કર્યું હોય છે.

આ પૃથ્વી ઉપર તારો જન્મ કંઈ નિરર્થક થયો નથી. તારે જે કરવાનું છે તે તારા સિવાય બીજું કોઈ કરી શકે તેમ નથી." છોકરાએ એકદમ ફરીને વૃદ્ધા સામે જોયું, "મારા સિવાય એટલે? મારા જેવા કાળિયા અને મા-બાપ વગરના અનાથ છોકરા સિવાય?"

"કેમ નહીં? તું કાળો છે, અનાથ છે, માટે તો તારા માટે ઈશ્વરે ચોક્કસ કોઈક ખાસ કાર્યનું નિર્માણ કર્યું હશે."

"ખોટું આશ્વાસન આપવાની જરૂર નથી."

"આશ્વાસનની વાત નથી. તું મારી સાથે રહેવા આવે તો હું તને ખાતરી કરાવી આપું. તારામાં હિંમત હોય અને ધીરજ હોય, તો આવી જો મારી સાથે."

છોકરો ગુસ્સામાં તો હતો જ, પણ બીજી જ પળે એને વિચાર આવ્યો કે પોલીસ કસ્ટડીમાં રહેવા કરતાં વૃદ્ધા સાથે રહેવામાં વધુ અનુકૂળતા અને મોકળાશ રહેશે.

થોડીવાર પછી વૃદ્ધા સાથે રહેવા જવા માટે એ સંમત થયો. વૃદ્ધ સ્ત્રી એને પોતાની સાથે પોતાની લાકડાની કેબિનમાં રહેવા લઈ ગઈ. એ કેબિનની આસપાસ જમીન હતી. થોડા દિવસ વૃદ્ધાએ પેલા છોકરાને એ જમીનમાં બીટ અને કંદની ખેતી કરતાં શીખવ્યું, થોડા ફૂલ-છોડ ઉછેરતાં શીખવ્યું. હવામાં ઝૂલતા લીલા હરિયાળા છોડ વચ્ચે ધીમેધીમે એ છોકરાનું મન શાંત અને સ્વસ્થ થવા લાગ્યું. પછીના દિવસોમાં છોકરાને એ જમીન અને ખેતી સાથે વધુ પ્રેમ થવા લાગ્યો. એણે જે વાવ્યું હતું તે ઊગી નીકળ્યું અને વૃદ્ધ સ્ત્રી એનો ઉપયોગ ખાવા-પીવામાં કરવા લાગી. પોતાની ડિશમાં પોતે જ વાવેલ કંદ અને શાકભાજી જોઈને છોકરાને વધારે આનંદ થવા લાગ્યો. કેબિનથી થોડે દૂર વાંસનું ઝૂંડ હતું. જાપાનમાં વાંસ બહુ થાય છે. છોકરાએ એ ઝૂંડમાંથી એક વાંસ કાપીને સરસ મજાની વાંસળી બનાવી. જ્યારે કામમાંથી પરવારતો ત્યારે વાંસળી લઈને બેસતો અને પોતાને સૂઝે એવા સૂર છેડતો. ક્યારેક રાતના એકાંતમાં, ક્યારેક પરોઢિયાની હવામાં, ક્યારેક સાંજના આથમતા સૂર્યની સોનેરી તડકામાં વાંસળીના સૂરો ગુંજી ઊઠતા. એમાં કોઈક અજાણ્યું અલૌકિક સંગીત ઊભરાતું. એ સંગીતને એનું પોતાનું દર્દ હતું, પોતાનો લય અને પોતાની મીઠાશ હતાં. જે કોઈના કાનમાં એ સૂરો પડતા તે ઘડીભર સ્તબ્ધ થઈ જતા. બંને વચ્ચે મા-દીકરાથી પણ વિશેષ સ્નેહની ગાંઠ બંધાઈ ગઈ હતી. વૃદ્ધાને લાગ્યું કે છોકરો કુદરતી જીવન તરફ ધીમેધીમે પાછો ફરી રહ્યો હતો. અગાઉ એ થોડું ભણ્યો હતો. વૃદ્ધાએ એને આગળ અભ્યાસ કરવાનો આગ્રહ કર્યો.

સમય વીતતો ગયો. જયોર્જ હાઈસ્કૂલનું શિક્ષણ પૂરું કરીને યુનિવર્સિટીમાં દાખલ થવો. ગ્રેજ્યુએટ થઈને એક અંધશાળામાં શિક્ષક થયો.

અંધ બાળકો જયોર્જના શરીરને સ્પર્શ કરીને કહેતાં, "કેવું સરસ શરીર છે! લોખંડ જેવું છે!" જયોર્જ ઘણીવાર ગળગળો થઈ જતો. અંધ બાળકો ઉપર તેને પ્રેમ ઊભરાઈ આવતો. તેમને ખુશ કરવા એ પોતાની વાંસળી વગાડતો. એના મધુર દર્દભર્યા સંગીતથી કોઈક નવી જ સૃષ્ટિ નિર્માણ પામતી.

"આહ!" એક અંધ બાળકે એકવાર એને કહ્યું, "હું જયારે આ વાંસળી સાંભળું છું, ત્યારે મારી દૃષ્ટિ જાણે ખૂલી જાય છે. વસ્તુઓના અનેક આકાર અને વિવિધ રંગો મને દેખાવા લાગે છે."

એ સાંભળીને જયોર્જ ધ્રુસકે-ધ્રુસકે રડી પડયો. "મા સાચું કહેતી હતી. મારી વૃદ્ધ મા સાચું કહેતી હતી!" ઘેર જઈને વૃદ્ધાનો હાથ પકડીને એણે કહ્યું: "મા, હવે હું સ્વીકારું છું, પૃથ્વી પર કોઈનો જન્મ નિરર્થક નથી હોતો. દરેક વ્યક્તિ કશુંક અદ્ભુત અને વિશિષ્ટ કાર્ય કરી શકે છે."

"જયોર્જ, તારી વાતથી મને કેટલો આનંદ થાય છે!" વૃદ્ધાએ જયોર્જના શરીરે હાથ ફેરવ્યો."તું જો કાળો ન હોત, અનાથ ન હોત, તો કદાચ દૃષ્ટિહીન બાળકોની વ્યથાને ક્યારેય સમજી શક્યો ન હોત.

આપણે જ્યારે બીજાની વ્યથા સમજી શકીએ છીએ ત્યારે જ માત્ર આપણી પોતાની વિશિષ્ટ અદ્ભુત કામગીરી કરી શકીએ છીએ. તું જ્યારે સત્તર વર્ષનો હતો ત્યારે જગતથી તરછોડાયેલો હતો, દિશાહીન હતો, નિરાશ હતો. કોઈનાં પ્રેમ અને સહાનુભૂતિને ઝંખતો હતો. પણ મને એમ લાગતું હતું કે એવી કોઈ વસ્તુ જગતનાં માનવીઓમાં અસ્તિત્વ જ ધરાવતી નથી. આજે એવાં પ્રેમ અને સહાનુભૂતિનું તેં તારામાં જ નિર્માણ કર્યું છે. એ આપવા માટે તું ઊભરાય છે અને એટલે જ આજે જીવન તારમાં ઊભરાય છે, તારી વાંસળીના સૂરોમાં ઊભરાય છે.

આ વિશાળ સૃષ્ટિમાં વનસ્પતિના એક પાન જેવું બીજું પાન પણ ક્યારેય બનતું નથી, તો એક જેવી બીજી વ્યક્તિ તો ક્યાંથી હોય? અને નાનામાં નાની વનસ્પતિને કે નાનામાં નાના જીવજંતુને એની પોતાની કામગીરી હોય છે જે હોય છે જે બીજું કોઈ ક્યારેય કરી શક્તું નથી. આ અદ્ભુત સૃષ્ટિમાં ક્યારેય કોઈ નકામું નથી હોતું. દરેકને એની પોતાની વિશિષ્ટતા અને એવું પોતાનું સ્થાન હોય છે. મનુષ્યમાં બીજા કરતાં બુદ્ધિનું તત્ત્વ વધારે છે. એ બુદ્ધિનો ઉપયોગ કરીને એણે પોતાની વિશિષ્ટ કામગીરી આનંદપૂર્વક કરવી જોઈએ.જીવન જીવવાની એ જ ઉત્તમ રીત છે. આજે જે શકય નથી. તે આવતી કાલે બની શકે છે.આજે જે કંટાળાજનક લાગે છે તે આવતી કાલે કદાચ રસિક લાગે. આજે જે જિંદગી જીવવા જેવી નથી લાગતી તે આવતી કાલે કદાચ જીવવા જેવી લાગે. આજની મૂંઝવણનો ઉકેલ કદાચ આવતી કાલે મળી આવે. જીવનની કિતાબનાં હવે પછીનાં પાનાં ઉપર શું લખ્યું છે તે કોણ જાણી શકે છે?

એટલે એ કિતાબને તમારા હાથે જ ફાડી ન નાખશો-બાળી ન નાખશો. તમારી જિંદગીને તમારા હાથે જ ખતમ કરવાનો પ્રયત્ન ન કરશો.

__._,_.___

Posted by: Bhupendra Jesrani <jesranibd@yahoo.co.in>

Reply via web post

•

Reply to sender

•

Reply to group

•

Start a New Topic

•

Messages in this topic (1)

World's Best forwarded emails...

Spread a word to join amdavadis4ever-subscribe@yahoogroups.com

To translate the posted material into your native/regional language,
please visit http://translate.google.com/

Like us on facebook: amdavadi amdavadi

Visit Your Group