[amdavadis4ever] થોડી જગ્યા છોડી દ ેજો (કેલિડોસ્કોપ)

 

Please use http://translate.google.com/ to translate this article to Language of your choice. થોડી જગ્યા છોડી દેજો કેલિડોસ્કોપ : મહમ્મદ માંકડ And stand together, yet not too near together; For the pillars of the temple stand apart, And the tree and the cypress grow not in eachother`s shadow. - khalil Gibran   વર્ષોથી હું એક નિયમને અનુસરું છું. જ્યારે કોઈક ગોઠવણ કરવી હોય કે કોઈ પ્રકારની વ્યવસ્થા વિચારવી હોય ત્યારે વચ્ચે વચ્ચે થોડી જગ્યા છોડી દઉં છું.  કબાટમાં પુસ્તકો ગોઠવવાનાં હોય, પરીક્ષાની તૈયારી કરવાની હોય કે વહેલી સવારે મુસાફરી કરવાની હોય. કામ ગમે તે હોય, વચ્ચે તમને થોડી મોકળાશ મળી રહે તેનો ખ્યાલ રાખજો. જે લોકો ખૂબ જ ચોક્કસ અને ચુસ્ત વ્યવસ્થા વિચારે છે તેમની આખીયે વ્યવસ્થા જ ક્યારેક ભાંગી પડે છે.  કબાટમાં પુસ્તકો મૂકતી વખતે માત્ર તે સુઘડ અને વ્યવસ્થિત રીતે ગોઠવાય તે જ જરૂરી નથી. પરંતુ તેમાં થોડી જગ્યા ખાલી રહે તે પણ જરૂરી છે. કારણકે કદાચ એ જ વિષયનાં કોઈક નવાં પુસ્તકો આવી જાય અથવા તો તમને પુસ્તકો જરા જુદી રીતે મૂકવાનું મન થાય. અથવા તો બીજી કોઈ ચીજા તમને ત્યાં મૂકવાનું મન થાય અથવા તો કશુંક એવું બને કે, ત્યાં જ તમારે થોડી વધારે ખાલી જગ્યાની જરૂર પડે.  જે લોકો બધી વ્યવસ્થા એકદમ ચોક્કસ અને ટાઈટ રાખતા હોય છે એ લોકો ઘણીવાર એ વ્યવસ્થાને જ હાનિ પહોંચાડતા હોય છે. જીવનમાં અણધાર્યું ઘણું બની શકે છે અને અકસ્માતો પણ ગમે ત્યારે બની શકે છે. એનો વિચાર જે લોકો કરતા નથી એ સારી વ્યવસ્થા વિચારી શકતા નથી.   ઘણાં વર્ષ પહેલાં એક માણસને મળવાનું થયેલું. એ વ્યક્તિની ચોકસાઈ જોઈને અને ખાસ તો, એની ચોકસાઈ અને આયોજન વિષેની વાતો સાંભળીને હું બહુ જ પ્રભાવિત થયેલો. એક સામાન્ય શિક્ષક તરીકે જીવનની શરૂઆત કરનાર એ વ્યક્તિએ પોતાની આયોજનશક્તિ, ચોકસાઈ અને નિયમિતતાને કારણે જીવનમાં ઘણી જ પ્રગતિ કરી હતી. અમુક ચોક્કસ સમયે જ ઊઠવાનું; એમાં કાંઈ ભૂલચૂક થાય તો તરત જ ઉપવાસ કરી નાખવાનો. ચોક્કસ સમયે જ ચોક્કસ કામ કરવાનું,ચોક્કસ સમયે જ મુસાફરી કરવાની (લોકો પોતાની ઘડિયાળો મેળવી શકે એ રીતે) ચોક્કસ સમયે જ જમવાનું, ચોક્કસ સમયે જ કુટુંબ સાથે બેસવાનું, ચોક્કસ સમયે જ ચોક્કસ પ્રકારનો આનંદ કરવાનો. બધું જ ચોક્કસ અને વ્યવસ્થિત.  પોતાના વિષે વાત કરતી વખતે એક વાત એ અચૂકપણે કહે, 'વર્ષો પહેલાં મેં મારા જીવનનું આયોજન કરેલું અને આજ સુધી હું એ પ્રમાણે જ જીવ્યો છું અને હવે પછી એક ક્ષેત્રમાં એ રીતે જ આગળ જવાની મારી ઇચ્છા છે. મારું આયોજન ચોક્કસ હોય છે. એમાં માતા,પિતા,પત્ની, કુટુંબ કે મિત્ર કોઈની દખલ હું ચલાવી લેતો નથી.'    એવી અદ્ભુત વ્યવસ્થિત અને ચોક્કસ વ્યક્તિ વિષે મેં એક દિવસ સાંભળ્યું કે, રસ્તામાં જ એને હાર્ટએટેક આવ્યો અને એનું અવસાન થયું. મને એ વાતનો ઘણો આઘાત લાગ્યો. એક શક્તિશાળી વ્યક્તિનો જીવનપ્રવાહ જાણે અચાનક જ કપાઈ ગયો!   પછીનાં વર્ષોમાં મારે ઘણા સારા ડોકટરોના સંસર્ગમાં આવવાનું બન્યું ત્યારે એક વાત એવી પણ જાણવા મળી કે જે લોકો બહુ ટાઈટ ટાઈમટેબલથી જીવતા હોય છે એ લોકો માટે હાર્ટએટેકની શક્યતા વધે છે. ટાઈટ શેડયુલ ટેન્શન જમાવે છે અને ટેન્શન હાર્ટટ્રબલનું કારણ બની શકે છે.  જીવનનો માર્ગ આપણે માની લઈએ છીએ તેવો એકદમ ચોક્કસ અને વ્યવસ્થિત નથી. તેમાં એક છેડે સામાન્ય કલાર્ક તરીકે દાખલ થયેલ માણસ બીજે છેડે નિયમિત ઈજાફાઓ સાથે કલાર્ક કે હેડકલાર્ક તરીકેનું પેન્શન મેળવીને જ બહાર નીકળતો નથી કે ઉદ્યોગપતિ તરીકે દાખલ થયેલ માણસ બીજે છેડે કરોડપતિ બનીને નીકળતો નથી. એમાં તો કલાર્ક તરીકે જીવનની શરૂઆત કરનાર માણસ કરોડપતિ બને છે અને કરોડપતિ તરીકે જીવનની શરૂઆત કરનાર માણસ ઘણીવાર કલાર્ક બની જાય છે. જીવનનો માર્ગ આૃર્યો અને અકસ્માતોથી ભરપૂર છે. એટલે જ બહુ ચોક્કસ આયોજન તેમાં કામ આવી શકતં  નથી.  અને માણસ એક જીવંત પદાર્થ છે એટલે જીવંત પદાર્થને લાગુ પડતા કુદરતના નિયમો તેને પણ લાગુ પડે છે. તેના જીવનક્રમમાં અમુક પ્રકારના ડાયવર્ઝન, બ્રેક અને મોકળાશની જરૂર તેને પડે છે. એકધારાપણું તેના જીવનવ્યવહારને નુકસાન પહોંચાડે છે, એ જ રીતે સાતત્ય પણ અમુક હદથી વધે તો નુકસાન કરે છે અને વધુ પડતી ગીચતા પણ તેને ગૂંગળાવી નાંખે છે.  બસમાં કે ટ્રેનમાં એકબીજા સાથે દબાઈને મુસાફરી કરવાની થાય તો માણસ અકળાઈ જાય છે. તેમાં હલનચલન વગેરેની મુશ્કેલી ઉપરાંત માનસિક રીતે પણ તે ત્રસ્ત થઈ જાય છે. તેના શરીરનું અને મનનું બંધારણ જ એવું છે કે, તેને અમુક મોકળાશની જરૂર પડે છે. એક ને એક વસ્તુ લાંબા સમય સુધી વાંચવાની હોયતો તે અકળાઈ જાય છે. પોતાનું પ્રિય ગીત પણ લાંબા સમય સુધી સાંભળવાનું હોય તો તેને કંટાળો આવે છે. અમુક સમયે તેને કશુંક જુદું જોઈએ છે. એના પાયમાં પણ થોડી મોકળાશની ઇચ્છા જ કામ કરતી હોય છે. જો એવી મોકળાશ ન મળે તો માણસનું ચિત્તતંત્ર અસ્થિર બની જાય છે. મોટા ભાગના ગાંડા માણસોની ગાંડા થયા પહેલાંની એક ફરિયાદ ઊંઘ વિશે હોય છે. વિચારો પણ અવિરત ચાલુ રહે તો નુકસાન કરે છે. મનને થોડી મોકળાશ મળે એટલા માટે જ, કદાચ, કુદરતે ઊંઘનું વરદાન આપ્યું છે. માણસની કોઈપણ પ્રવૃત્તિમાં વચ્ચે થોડી મોકળાશ, થોડી ખાલી જગ્યા, થોડો અવકાશ હોવાં જોઈએ. એનો કુદરત તરફથી થતો એ સંકેત છે.  મોકળાશથી જીવવાની શક્યતાનો આપણે પોતે જ નાશ કરી રહ્યા છીએ, કારણકે, જીવવા માટે આપણે સૌને પ્રથમ રોજીરોટીની જરૂર હોય છે અને આધુનિક અર્થવ્યવસ્થા શહેરોમાં વસનારાઓ માટે એવી સગવડ વધારે સારા પ્રમાણમાં કરી આપે છે. ગામડાના મજૂર કરતાં શહેરના મજૂરને રોટી રળવાની સગવડ વધારે હોય છે.   શહેરોની ઝૂંપટપટ્ટીનું જીવન તો ઠીક, પણ કબૂતરખાનાં જેવાં શહેરોનાં ફ્લેટોમાં વસનારાઓનું જીવન પણ અતિશય ત્રાસજનક હોય છે. વધુ પડતી ગિરદી ટેન્શન જન્માવે છે. શહેરોનો વિચાર કરતી વખતે સામાન્ય રીતે આપણે હવા કે પાણીના પ્રદૂષણનો વિચાર કરીએ છીએ, પરંતુ બીજી એવી મહત્ત્વની બે બાબતો- અવાજ અને ગિરદીને આપણે ભૂલી જઈએ છીએ. અવાજના પ્રદૂષણની અસર પણ એટલી જ ખરાબ હોય છે અને માનવીના શરીર તેમ જ મન માટે ગિરદી પણ એવું જ પ્રદૂષણ છે. શહેરોની બજારોમાં, રેલ્વે-સ્ટેશનોમાં, બસ-સ્ટેશનોમાં વાહનોમાં માણસ આવી ગિરદીના પ્રદૂષણનો ભોગ બને છે. એ તો ઠીક, પણ અતિશય નજીક નજીક આવેલાં નિવાસસ્થાનોમાં વસનાર પણ એવાં પ્રદૂષણનો ભોગ બને છે.    દરેક જીવંત પદાર્થ માટે કુદરતે પોતે કેટલીક મોકળાશની વ્યવસ્થા કરી છે. કેટલાક વૃક્ષ અને છોડના બીજને કુદરતે રૃંછાં આપ્યા છે. જેથી હવામાં ઊડીને તે બીજી જગ્યાએ પહોંચી શકે અને ત્યાં ફાલીફૂલી શકે. એક જ જગ્યાએ ગિરદી ન થઈ જાય એ માટે આવી વ્યવસ્થા લગભગ દરેક પ્રકારની વનસ્પતિ માટે કુદરતે વિચારી છે. કેટલીક વનસ્પતિનાં બીજ હવામાં ઊડીને તો કેટલીકનાં બીજ પાણીમાં તરીને દૂર દૂર પહોંચે છે. વડ જેવાં વિશાળ વૃક્ષો નજીક નજીક ઊગી ન શકે એટલે એનાં બીજ ઘણાં જ ઝીણાં અને વિપુલ સંખ્યામાં હોય છે અને પક્ષીઓ પોતાના ખોરાક તરીકે તેનો ઉપયોગ કરે છે અને એક જગ્યાએથી બીજી જગ્યાએ તે પહોંચાડે છે. વડના ટેટામાં રહેલાં ઝીણાં બીજ પક્ષીની હોજરીની ગરમીથી શેકાઈને, તેના ચરક વાટે જ્યારે બહાર નીકળે છે ત્યારે ઊગવા માટે યોગ્ય બને છે. વનસ્પતિનો યોગ્ય ફેલાવો થાય એટલા માટે કુદરતે કરેલી આવી અનેક યુક્તિઓ આપણને વનસ્પતિ જગતમાં જોવા મળે છે. એ બધા પાછળ એક વાત સ્પષ્ટ હોય છે- જીવન ગિરદીમાં ફાલીફૂલી શકતું નથી. તેને યોગ્ય મોકળાશની જરૂર પડે છે.

__._,_.___

---

Posted by: Bhupendra Jesrani <jesranibd@yahoo.co.in>

---

Reply via web post

•

Reply to sender

•

Reply to group

•

Start a New Topic

•

Messages in this topic (1)

---

Have you tried the highest rated email app?

With 4.5 stars in iTunes, the Yahoo Mail app is the highest rated email app on the market. What are you waiting for? The Yahoo Mail app is fast, beautiful and intuitive. Try it today!

---

World&#39;s Best forwarded emails...

Spread a word to join amdavadis4ever-subscribe@yahoogroups.com

To translate the posted material into your native/regional language,
please visit http://translate.google.com/

Like us on facebook: amdavadi amdavadi

Visit Your Group

• New Members 74

• Privacy • Unsubscribe • Terms of Use

.

__,_._,___